9 Ekim 2012 Salı

Alman Federal Kartel Ofisi: Dikey Fiyat Tespiti ve Delil Standardı

Alman Federal Kartel Ofisi (“FKO”) 20 Ağustos 2012 tarihinde yapmış olduğu basın açıklaması ile yüksek kalite elektronik ürünler dağıtıcısı TTS Tooltechnic Almanya GmbH (“TTS”) aleyhine dikey ilişkilerinde baskı yoluyla yeniden satış fiyatı tespit ettiği gerekçesiyle 8,2 Milyon Euro para cezası verildiğini bildirmiştir.

TTS, “Festool” markası adı altında elektronik ürünleri seçici dağıtım sistemindeki uzman satıcıları aracılığıyla marangoz, araba bakım ve onarım ile ve iç-dış mekan boya uygulayıcıları  gibi birçok özel müşteriye satmaktadır. 2008 yılından itibaren FKO, dağıtım sistemindeki teşebbüsler tarafından TTS’in kendilerine önerilen fiyatı uygulamaları yönünde baskı yaptığı konusunda şikâyetler aldığını belirtmiştir. FKO ilgili şikâyetleri TTS’e bildirmiş ve bildirim sonrası bu davranışın değişip değişmeyeceğini gözlemlemiştir. Bu uyarıya rağmen aynı yönde şikâyetlerin gelmeye devam etmesi üzerine FKO TTS’in ilgili uygulamalarının devam ettiği kanaatini edinmiş ve 2011 yılında şirket aleyhine soruşturma başlatmaya karar vermiştir.

FKO normal bir soruşturma sürecinde soruşturma kararının üzerine yerinde inceleme yapması gerekirken bunu yapmamış ve TTS’in uzman satıcılarını çağırarak iddia edilen fiyat tespit sistemi hakkında ifadelerini alma yoluna başvurmuştur. İfadesi alınacak uzman satıcılar, Festool elektrikli aletleri kullanan tüm eyalet ve müşteri grupları temsil edilecek şekilde seçilmiştir. 

FKO tüm tanık ifadelerinin değerlendirilmesinden, TTS tarafından satıcılara 2000 yılından beri tavsiye edilen fiyatların uygulanması yönünde baskı uygulandığı ve fiyatlara uymayan satıcılara indirimlerinin %0’a kadar indirildiği ve sözleşmenin feshi gibi olumsuz koşulların dayatıldığı saptanmıştır. Bunun yanı sıra TTS, satıcılarının tavsiye edilen satış fiyatlarına “sadık” kalıp kalmadığını kontrol etmek için, satıcılarından test alımları yaptırarak tavsiye edilen fiyatlara uyup uymadıkları yönünde onları denetlemiştir. TTS Temmuz 2012’de FKO ile uzlaşma yoluna gideceğini bildirmiştir. Dikey ilişkiler yoluyla fiyat tespitinin rekabet kanununa aykırı olduğunun bilincinde olan TTS, satıcılarla fiyat dayatmaları görüşmelerini herhangi bir delil ortaya çıkmaması amacıyla yazılı olarak yapmamış; baskılar şirket çalışanları tarafından müşterilere sözlü olarak yapılmıştır.

FKO 8 Ekim 2012 tarihinde internet sitesinde yayınlamış olduğu dosyayla ilgili raporda[1], bu dosyada vermiş olduğu kararla birlikte fiyat tespiti içeren dikey anlaşmaların ispatı için yazılı delillerin varlığının zorunlu olmadığını, yalnızca tanık ifadesine dayalı da olarak da ispatının mümkün olduğunu ve buna dayanılarak para cezası verilebileceğinin gösterildiğini belirtmiştir. FKO ayrıca bir dikey fiyat tespiti halinde ihlali bilen birçok kişinin olması sebebiyle, fiyatı tespit eden açısından ihlalin açığa çıkma riskinin, yazılı iletişim olmasa dahi yüksek olduğunun altını çizmiştir.

Türkiye uygulaması bakımından durum değerlendirildiğinde, üzerinde çalışılmakta olan ve dikey fiyat tespiti yapıldığından şüphe edilen bir dosya kapsamında Rekabet Kurumu Uzmanları tarafından şikâyetçiler, aracılar, toptancılar ya da bahse konu dikey ilişkiden etkilenmesi muhtemel diğer aktörler ile görüşmeler yapılması ve bu görüşmelerin tutanağa bağlanması olağan bir uygulamadır. Bu görüşmelerde aynen Almanya’da olduğu gibi dikey bir fiyat tespiti yapıldığına ilişkin açık ve net beyanlar ve şikâyetler alınması da oldukça yaygındır. Bu bağlamda, işin görüşme yapma ve şikâyet toplama kısmı Almanya ile paralel yürümekteyse de, karar verme aşamasında Rekabet Kurulu’nun sadece tutanaklardaki ifadelere dayanarak ceza vermediği görülmektedir.

FKO’nun teşebbüsler arası anlaşmalar (yatay+dikey) yoluyla yapılan ihlallerin hepsinde bu tip bir ispat/delil yaklaşımını benimsemesi düşünülemez ancak dikey ihlallerde teorik olarak bu ihlalden etkilenen çok sayıda kişi ya da teşebbüs olması sebebiyle, bu tip bir ispat yoluna gidilebilmesi mümkündür. Türkiye’de ise, bir dikey fiyat tespiti yoluyla 4. maddenin ihlali iddiasını gösteren yazılı (en azından) birkaç destekleyici belge ve bilgi olmaksızın, bahse konu ihlalden mağdur olanların vereceği bilgiler bir ihlalin varlığına işaret etse dahi, Rekabet Kurulu tarafından sadece tutanaklara dayanarak ceza verilmesinin mümkün olmadığını düşünüyorum.

Bir başka yazıda tekrar görüşmek üzere[2]...



[2] Bu makale Anadolu Efes Rekabet Uyum Yöneticisi Av. Melis ÇOBAN, LL.M. ve Rekabet Uyum Müdürü Oğuzcan Bülbül tarafından yazılmıştır.

Hiç yorum yok:

Yorum Gönderme